Podsumowanie artykułu: Bifidobacterium to rodzaj bakterii naturalnie obecnych w mikrobiocie jelitowej człowieka. Nazwy takie jak lactis, breve, bifidum czy animalis odnoszą się do różnych gatunków lub podgatunków, natomiast oznaczenia HN019, Bb02, BB03 czy BIFOLAC™12 identyfikują konkretne szczepy. W literaturze naukowej dane dotyczą dokładnie określonego szczepu, dlatego pełna nazwa bakterii ma znaczenie przy analizowaniu badań i porównywaniu preparatów.
Z tego artykułu dowiesz się, że:
- Bifidobacterium bifidum i Bifidobacterium breve są odrębnymi gatunkami bakterii,
- określenie lactis najczęściej odnosi się do podgatunku Bifidobacterium animalis lactis,
- kody takie jak HN019, Bb02 czy BB03 służą do identyfikacji konkretnych szczepów,
- ta sama nazwa gatunkowa nie oznacza, że bakterie są tym samym szczepem,
- na etykietach produktów najwięcej informacji dostarcza pełna nazwa szczepu wraz z jego oznaczeniem.
Najważniejsze informacje o szczepach Bifidobacterium – w skrócie
Bifidobacterium to rodzaj bakterii naturalnie obecnych w mikrobiocie przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt. W preparatach probiotycznych występują jako konkretne, oznaczone szczepy.
Szczep to dokładnie zidentyfikowana odmiana w obrębie gatunku, opisana unikalnym oznaczeniem literowo-cyfrowym.
W tym artykule omawiane są cztery szczepy:
- Bifidobacterium lactis HN019,
- Bifidobacterium bifidum Bb02,
- Bifidobacterium breve BB03,
- Bifidobacterium animalis lactis BIFOLAC™12.
Najprościej: różnią się pochodzeniem, sposobem identyfikacji i dokumentacją,
a kluczem do ich odróżnienia jest pełna nazwa szczepu.
Czym jest Bifidobacterium i dlaczego to jeden z najczęściej opisywanych rodzajów bakterii?
Bifidobacterium to jeden z głównych rodzajów bakterii zasiedlających ludzkie jelita — szczególnie licznie u niemowląt karmionych piersią[1]. Są to bakterie beztlenowe, czyli rozwijające się bez dostępu tlenu.
Poza jelitami ludzi i zwierząt Bifidobacterium spotyka się też w środowiskach fermentacyjnych, na przykład w produktach mlecznych[2]. To między innymi dlatego pojawia się tak często w opisach mikrobioty i preparatów probiotycznych — wiele jego szczepów zostało dokładnie zbadanych i opisanych w literaturze.
W ujęciu naukowym termin probiotyk oznacza żywe mikroorganizmy stosowane w określonych, kontrolowanych ilościach[3]. Konkretne właściwości przypisuje się przy tym pojedynczym, przebadanym szczepom — nie całemu rodzajowi ani gatunkowi.
Dlaczego pełna nazwa szczepu (np. Bifidobacterium lactis HN019) ma znaczenie?
Pełna nazwa szczepu ma znaczenie, ponieważ dopiero jej ostatni człon (np. HN019) wskazuje konkretną bakterię.
Nazwa składa się z trzech poziomów:
- rodzaj — Bifidobacterium (cały rodzaj, obejmujący wiele gatunków),
- gatunek — np. lactis (węższa grupa w obrębie rodzaju),
- szczep — np. HN019 (jedna, ściśle określona bakteria).
Dane i badania naukowe odnoszą się zawsze do szczepu opisanego jego kodem — to, co ustalono dla HN019, dotyczy właśnie HN019, a nie całego gatunku lactis. Ten sam kod trafia potem na opakowanie, dzięki czemu produkt można powiązać dokładnie z tą bakterią.
Jakie są najważniejsze różnice między szczepami lactis, breve, bifidum i animalis?
Nazwy lactis, breve, bifidum i animalis odnoszą się do różnych grup bakterii należących do rodzaju Bifidobacterium. Bifidobacterium bifidum i Bifidobacterium breve są odrębnymi gatunkami. Z kolei określenie lactis najczęściej występuje dziś jako część nazwy Bifidobacterium animalis subsp. lactis, czyli podgatunku w obrębie gatunku Bifidobacterium animalis.
Różnice między nimi dotyczą przede wszystkim klasyfikacji biologicznej oraz nazewnictwa. Dlatego przy porównywaniu bakterii nie wystarczy zwracać uwagi wyłącznie na nazwę gatunku. Znaczenie ma pełna nazwa szczepu, np.:
- Bifidobacterium lactis HN019,
- Bifidobacterium bifidum Bb02,
- Bifidobacterium breve BB03,
- Bifidobacterium animalis lactis BIFOLAC™12.
Bifidobacterium lactis HN019 – co wiadomo o tym szczepie?
Bifidobacterium lactis HN019 to szczep gatunku klasyfikowanego dziś jako Bifidobacterium animalis subsp. lactis, stąd jego pełna nazwa to Bifidobacterium animalis subsp. lactis HN019.
Został pierwotnie wyizolowany ze źródła mlecznego — jogurtu[4] — i bywa oznaczany także jako DR10. Bifidobacterium animalis subsp. lactis HN019 jest szczepem opisanym w badaniach naukowych dotyczących zdrowia jelit. Jego genom został zsekwencjonowany i jest dostępny w publicznych bazach NCBI[5],[6].
Pod względem technologicznym wykorzystuje się go jako składnik preparatów, m.in. w formie liofilizowanego proszku. Jest bakterią Gram-dodatnią, beztlenową i nieprzetrwalnikującą.
Bifidobacterium bifidum Bb02 – czym wyróżnia się ten szczep w obrębie gatunku?
Bifidobacterium bifidum Bb02 należy do gatunku Bifidobacterium bifidum, który jest naturalnym składnikiem mikrobioty jelitowej człowieka[7]. Symbol Bb02 stanowi oznaczenie konkretnego szczepu wykorzystywanego w publikacjach naukowych oraz dokumentacji producentów.
Bb02 można znaleźć w produktach zawierających pojedyncze szczepy bakterii lub w preparatach wieloszczepowych, łączących różne bakterie należące do rodzaju Bifidobacterium i innych rodzajów wykorzystywanych w probiotykach.
Bifidobacterium breve BB03 – co warto wiedzieć o tym szczepie?
Bifidobacterium breve BB03 to szczep należący do gatunku Bifidobacterium breve. Oznaczenie BB03 służy do jego identyfikacji w badaniach naukowych oraz w dokumentacji dotyczącej preparatów zawierających bakterie probiotyczne.
Szczep ten występuje w różnych formułach produktowych, zarówno samodzielnie, jak i w połączeniu z innymi bakteriami. Jego pełna nazwa umożliwia jednoznaczne rozpoznanie konkretnego szczepu wśród innych bakterii należących do gatunku Bifidobacterium breve.
Bifidobacterium animalis ssp. lactis BIFOLACTM12 – co oznacza tak rozbudowana nazwa?
Nazwy bakterii często składają się z kilku elementów opisujących ich miejsce w klasyfikacji biologicznej. W przypadku Bifidobacterium animalis ssp. lactis BIFOLAC™12 poszczególne części oznaczają:
- Bifidobacterium – rodzaj,
- animalis – gatunek,
- lactis – podgatunek,
- BIFOLAC™12 – konkretny szczep.
Skrót „ssp.” pochodzi od słowa subspecies, czyli podgatunek. Jest to jednostka klasyfikacyjna znajdująca się pomiędzy gatunkiem a szczepem.
BIFOLAC™12 to zastrzeżona nazwa handlowa odnosząca się do konkretnego szczepu[8]. Tego typu oznaczenia są powszechnie stosowane w branży biotechnologicznej i pozwalają jednoznacznie wskazać bakterię wykorzystywaną w danym produkcie.
Czy wszystkie szczepy Bifidobacterium są takie same?
Nie. Nawet jeśli dwa szczepy należą do tego samego gatunku, są traktowane jako odrębne mikroorganizmy pod względem identyfikacji naukowej.
Dlatego wyniki badań dotyczące jednego szczepu nie są automatycznie przypisywane wszystkim pozostałym szczepom należącym do tego samego gatunku. W publikacjach naukowych oraz dokumentacji producentów zawsze podawane są pełne oznaczenia szczepowe.
To właśnie z tego powodu w opisach preparatów coraz częściej pojawiają się szczegółowe nazwy zawierające kody literowo-cyfrowe.
Czy nazwa konkretnego szczepu Bifidobacterium ma znaczenie dla konsumenta?
Pełna nazwa szczepu pozwala sprawdzić, jaka dokładnie bakteria znajduje się w preparacie. Ma to znaczenie przede wszystkim z punktu widzenia przejrzystości informacji oraz możliwości porównywania różnych produktów. Jeżeli na etykiecie znajduje się wyłącznie nazwa rodzaju lub gatunku, identyfikacja konkretnego szczepu może być utrudniona.
Podanie pełnego oznaczenia umożliwia natomiast odnalezienie publikacji naukowych i innych informacji dotyczących danej bakterii. Dzięki temu konsument otrzymuje bardziej szczegółowe dane o składzie i działaniu preparatu.
W jakiej formie Bifidobacterium występuje w preparatach i od czego zależy ich stabilność?
Preparaty z bakteriami należącymi do Bifidobacterium mogą występować w różnych formach, między innymi jako kapsułki, saszetki, proszki czy krople. Aby bakterie zachowały stabilność podczas przechowywania, stosuje się odpowiednie technologie produkcyjne, w tym proces liofilizacji[9].
Znaczenie mają również warunki środowiskowe, takie jak temperatura, wilgotność oraz sposób pakowania produktu. Wymagania dotyczące przechowywania mogą różnić się w zależności od zastosowanego szczepu oraz technologii wykorzystanej przez producenta.
Jak czytać oznaczenia szczepów Bifidobacterium na etykietach produktów?
Najważniejszą informacją jest pełna nazwa szczepu. Przykładowo zapis „Bifidobacterium breve BB03” zawiera zarówno nazwę gatunku, jak i oznaczenie konkretnego szczepu. Podczas porównywania produktów warto zwracać uwagę na:
- pełną nazwę bakterii,
- oznaczenie szczepu zapisane literami i cyframi,
- obecność nazw handlowych lub zastrzeżonych znaków towarowych,
- informacje dotyczące liczby szczepów znajdujących się w preparacie.
Dzięki temu łatwiej ustalić, czy dwa produkty zawierają te same bakterie, czy jedynie bakterie należące do tego samego rodzaju lub gatunku.
Sprawdź też:
- Lactobacillus rhamnosus (LGG) – czym charakteryzuje się ten wyjątkowy szczep bakterii probiotycznych?
- Lactobacillus acidophilus – co warto wiedzieć o szczepach LA14 i NCFM®?
- Lactobacillus plantarum (Lactiplantibacillus plantarum) – co warto wiedzieć o szczepie LP115?
- Bifidobakterie i ich ochronne działanie na florę jelitową
FAQ – najczęstsze pytania o szczepy Bifidobacterium
Czy Bifidobacterium to probiotyk?
Bifidobacterium jest rodzajem bakterii. Probiotykiem nazywa się natomiast żywe mikroorganizmy stosowane w określonych ilościach. W praktyce probiotykami są konkretne, dokładnie opisane szczepy należące m.in. do rodzaju Bifidobacterium.
Czym różnią się szczepy Bifidobacterium lactis, breve, bifidum i animalis?
Różnią się klasyfikacją biologiczną, pochodzeniem oraz sposobem identyfikacji. Dodatkowo każdy szczep posiada własne oznaczenie literowo-cyfrowe pozwalające odróżnić go od innych bakterii należących do tego samego gatunku.
Czy sama nazwa Bifidobacterium na etykiecie wystarczy, aby określić szczep?
Nie. Nazwa Bifidobacterium wskazuje jedynie rodzaj bakterii. Aby zidentyfikować konkretny szczep, potrzebna jest pełna nazwa zawierająca oznaczenie szczepowe, np. HN019, Bb02, BB03 lub BIFOLAC™12.
Przypisy:
[1] Arboleya S., Watkins C., Stanton C., Ross R.P. Gut Bifidobacteria Populations in Human Health and Aging. Frontiers in Microbiology. 2016;7:1204. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27594848/
[2] Picard C., Fioramonti J., Francois A., Robinson T., Neant F., Matuchansky C. Review article: bifidobacteria as probiotic agents – physiological effects and clinical benefits. Alimentary Pharmacology & Therapeutics. 2005;22(6):495-512. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16167966/
[3] Hill C., Guarner F., Reid G., Gibson G.R., Merenstein D.J., Pot B., Morelli L., Berni Canani R., Flint H.J., Salminen S., Calder P.C., Sanders M.E. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology. 2014;11(8):506-514. https://www.nature.com/articles/nrgastro.2014.66
[4] Cheng J., Laitila A., Ouwehand A.C. Bifidobacterium animalis subsp. lactis HN019 Effects on Gut Health: A Review. Frontiers in Nutrition. 2021;8:790561. https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2021.790561
[5] Cheng, J., Laitila, A., & Ouwehand, A. C. (2021). Bifidobacterium animalis subsp. lactis HN019 effects on gut health: A review. Frontiers in Nutrition, 8, 790561. https://doi.org/10.3389/fnut.2021.790561
[6] National Center for Biotechnology Information. (n.d.). Bifidobacterium animalis subsp. lactis HN019, complete genome sequence [BioSample SAMN09684768]. NCBI. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/biosample/SAMN09684768
[7] Turroni F., Duranti S., Milani C., Lugli G.A., van Sinderen D., Ventura M. Bifidobacterium bifidum: A Key Member of the Early Human Gut Microbiota. Microorganisms. 2019;7(11):544. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6920858/
[8] Collins F.W.J., Vera-Jiménez N.I., Wellejus A. Understanding the probiotic health benefits of Bifidobacterium animalis subsp. lactis, BB-12™. Frontiers in Microbiology. 2025;16:1605044. https://www.frontiersin.org/journals/microbiology/articles/10.3389/fmicb.2025.1605044/
[9] Oxley J.D., Castilla-Gutierrez C., Collazos S.R., Garza C.H., Garza E.R., Lange K.J., Mamori M.M., Zwiener A.M. Comparison of energy consumption and probiotic stability with pilot scale drying processes. LWT. 2024;211:116937. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0023643824012209
